Arap Sabunu Yapımı

 

ARAP SABUNU YAPIMI

GEREKLİ MALZEMELER:

1. Çelik tencere
2. Isıya dayanıklı plastik spatula
3. Malzemeleri tartmak için uygun büyüklükte ve ısıya dayanıklı plastik veya çelik kaplar
4. Potasyum hidroksit
5. Distile veya deiyonize su
6. El blenderi
7. Kolay yırtılmayan bir kauçuk eldiven, koruyucu gözlük
8. Yüzey sıcaklığı ölçen termometre (olsa iyi olur ama şart değil)
9. Isısı ayarlanabilen bir ısıtıcı
10. Hassas terazi
11. Tercihen temassız ölçüm yapabilen bir termometre veya gıda termometresi.

 SABUN NEDİR:

Yağ asitlerinin alkalilerle (bunlara kostik de denir) tepkimeye girerek oluşturdukları bileşiklere sabun diyoruz. Geleneksel olarak iki alkali sabun yapımında kullanılır. Biri sodyum hidroksit (kostik), diğeri de potasyum hidroksit (potaskostik). Sodyum hidroksit katı sabun, potasyum hidroksit de sıvı sabun (arap sabunu) yapımında kullanılır. Her yağın asitlik değeri farklı olduğu için sabunlaşırken ihtiyaç duyacağı kostik miktarı da farklıdır. Yapılan çalışmalarla bu miktarlar belirlenmiştir. 1 gram yağın sabun haline gelmesi için gerekli kostik miktarına sabunlaşma faktörü (sabunlaşma sayısı) denir. Aşağıda bu amaçla hazırlanmış bir listeyi bulabilirsiniz.

 Arap sabunu çeşitli yağların potasyum hidroksit (potas kostik) ile muamelesi sonucu elde edilen yumuşak krem kıvamında şeffaf yapılı koyu sarı renkli bir maddedir. Genel ev temizliğinde tercih edildiği gibi çamaşır ve bulaşık yıkamada da kullanılabilir.

 Sabun yapılırken tek yağdan yapılabileceği gibi karışık yağlardan da sabun yapılabilir. Bu takdirde her bir yağ için gerekli kostik miktarları ayrı ayrı hesaplanarak toplanır. Sabunumuzun pH değerinin cilt pH’sına yakın olmasını sağlamak amacı ile toplam kostik miktarından %5 eksiltilerek kullanılır. Buna kostik indirimi denir. Şart değildir. Eksiltmeseniz de olur. Aşağıdaki tarifte kostik indirimi uygulanmamıştır.

 ARAP SABUNU YAPILIŞI:

Öncelikle çok güçlü kostik madde ile çalışacağımız için koruyucu önlemlerimizi mutlaka almalıyız. İşlem boyunca ve işlem bittikten sonra bulaşıkları yıkarken eldivenlerimizi elimizden çıkarmamalıyız. Kostik adını verdiğimiz potasyum hidroksiti suda eritirken havadar bir yerde (balkon gibi) veya en yüksek ayarda çalışan aspiratör altında çalışmalıyız.

 Öncelikle yağ seçimimizi yapıyor ve yağımızı hassas terazide tartıyoruz. Biz 1000 gram zeytinyağı ile çalışacağız. Listeye baktığımızda Zeytinyağı için sabunlaşma faktörünün potasyum hidroksit için 0.19 olduğunu görürüz. Bu durumda 1000 gram yağ için 190 gram potasyum hidroksit gereklidir. Su miktarı ise kullandığımız toplam yağ miktarının %33 veya %38i kadar olmalıdır. Ben %33 oranını tercih ettim. Bu durumda 1000 gram yağ için 333 gram su gerekir.  Tartımların hepsi gram cinsinden olmalıdır. Sıvıları mililitre cinsinden ölçmeyiniz!

 Hesaplamalarımızı yaptıktan sonra tartım işlemine geçiyoruz. Önce yağımızı tartıp işlem yapacağımız çelik tencereye alıyoruz. Tenceremizi ısıtıcıya alıp altını yakarak 85 dereceye ısıtıyoruz. Bu ısınma işlemi olurken ayrı bir kapta suyumuzu 333 gram olarak tartıyoruz. Bir başka kapta 190 gram potasyum hidroksit tartıyoruz. Suyu tarttığımız kap mutlaka ısıya dayanıklı plastik veya çelik olmalı. Alüminyum malzeme kullanmamalıyız. Havadar bir yerde veya aspiratör altında suyun üzerine tarttığımız 190 gram potasyum hidroksiti yavaşça döküyoruz. Karıştırarak eritiyoruz. Bu esnada çıkan buharı solumamaya gayret ediyoruz. Su ısınacak ve yaklaşık 90 derecelere çıkacaktır ısı. Dikkat! Suyu asla kostiğin üzerine dökmeyin. Mutlaka kostik suya dökülecek. Aksi takdirde ani ısınma sonucu kaynama ve sıçrama olur yaralanabiliriz.

Kostikli sıcak suyumuzu 85 dereceye ısıttığımız yağa yavaş yavaş ilave ediyoruz. Bu esnada elektrikli el blenderi ile karıştırıyoruz. 10 dakika boyunca blenderle karıştırdıktan sonra blenderi kenara koyup spatula ile karıştırmaya devam ediyoruz. Bu esnada ısıtma işlemi de devam etmeli ama çözeltimizin kaynamasına da izin verilmemeli. Bu şekilde 2 saat kadar 5 dakika blender 15 dakika spatula ile karıştırmaya devam ediyor ve sabunumuzun yavaş yavaş oluşmasını izliyoruz. Sabunlaşma esnasında karışım şekilden şekile girecek endişelenmeyin. En sonunda bildiğiniz arap sabunu kıvamını alacak. Rengi şeffaf olacak ve peynir mıhlaması gibi çektikçe uzayacak. Bu hale geldiğinde sabunumuzu her yarım saatte bir kontrol ederek 2 saat daha 70 dereceyi geçmeyen ısıda pişirmeye devam ediyoruz. Sabunumuz iyice jelleşecek. Daha sonra ateşten alıyoruz kapağını kapatıp yoğurt mayalar gibi sarıp sarmalayarak 24 saat dinlenmeye bırakıyoruz. 24 saat sonra sabunumuz kullanılabilir haldedir. Ancak 1 hafta kadar dinlenmesi sabunu daha güzel yapacaktır.

 Yaptığımız sabunun pH derecesi yaklaşık 8 - 9 civarındadır. Bu nedenle iyi bir temizleyici olacaktır. Ancak göze temas etmemesine dikkat edin.